Als rijangstcoach hoor ik vaak diverse manieren van jezelf afleiden als de spanning oploopt. Veel mogelijkheden zijn er niet maar iemand even bellen, als ze een handsfree optie hebben, hoor ik vaak. Muziek aan. Een podcast luisteren of eenvoudiger als je een passagier in je auto hebt, is praten of luisteren ook een gewaardeerde afleiding.
En ja dat werkt. Je moet bijvoorbeeld die ene brug over, die door een eerder paniekmoment, een enorme hindernis is geworden. En met een afleiding ben je er sneller over heen. Of je moet weer langs die wegversmalling waar geen stopmogelijkheid is, ook dan voelt afleiding erg welkom. En als je het weer doostaan hebt, haal je weer adem en bent opgelucht dat het gelukt is. Maar vaak hoor ik terug ‘maar je wil niet weten hoe’
Het probleem is dat je brein heeft geleerd dat afleiding nodig is om de spanning aan te kunnen. Dat is anders dan de situatie aankunnen ondanks de spanning.
Angst voor de angst is een gevolg wat ik natuurlijk vaak zie en hoor. Begrijpelijk want je wilt geen paniek meer ervaren.
Gisteren had ik iemand in de auto die het vreselijk vindt als er iemand achter haar rijdt op een weg waar even geen ruimte is om in te halen of te kunnen stoppen. Een wegversmalling door werkzaamheden bijvoorbeeld. Daarbij ging het hier om de angst angstig te worden en tevens het bedenken van mogelijke irritaties van de bestuurder die er achter rijdt. Die uiteraard niet afweet van de angstgedachte van degene voor hem of haar. En vanzelfsprekend zijn de vermeende irritaties vooral haar eigen frustraties vanwege de angst die enorm in de weg zit, maar daarover een andere keer meer…
Angst voor de angst dus. Toen ik opmerkte dat ze dus ruimte wilde inbouwen om rekening te houden met de angst die onvermijdelijk leek in deze smalle situatie, vond ze dat wat raar klinken. Maar wel waar. Jezelf schrap zetten is ook een vorm van vermijden. Je gaat iets aan onder voorwaarde. Wel meemaken maar niet volledig. Het gevecht met jezelf om de angst weg te willen drukken gaat nooit lukken. Dat is niet wat het vraagt.
Angstgevoelens gaan verdragen is geen aantrekkelijk idee. Maar het is juist wel de wijze waarop je minder angst gaat ervaren. Je hele systeem moet opnieuw gaan vertrouwen en dat proces kost even tijd.
Vermijden en jezelf afleiden kunnen je op korte termijn een gevoel van controle geven. Maar nieuwe inzichten en nieuwe positieve ervaringen leren je dat je de angst niet met je innerlijke gevecht moet onderdrukken.
Voor een lange termijn effect zal je het gevecht met jezelf moeten stoppen. Ik noem deze vorm van zelfcontrole een negatieve controle. Werken aan een positieve controle is een methode die ik vaak inzet. En daarbij gaat de aandacht naar buiten kan ik je alvast vertellen.