Tijdens een recente rijangstcoaching zat ik naast een man van middelbare leeftijd die tot voor kort zonder problemen had gereden. Tot er ineens iets veranderde. Tijdens het autorijden werd hij zich plots heel sterk bewust van zichzelf: zijn gedachten, zijn lichaam, zijn ademhaling. Dat gevoel sloeg om in paniek.
Sindsdien was er niet alleen angst tijdens het rijden, maar vooral angst voor de angst. En dat is heel begrijpelijk. Ons brein slaat zo’n paniekervaring namelijk op als een soort waarschuwingssysteem.
Daardoor kan er een vicieuze cirkel ontstaan.
Je voelt iets in je lichaam → je herinnert je de eerdere paniek → je wordt hyperalert → je voelt meer en meer spanning → en voor je het weet voel je de paniek in je lichaam.
Tijdens het rijden merkte ik dat zijn aandacht vooral naar binnen ging. Naar zijn hoofd, zijn gespannen spieren, zijn ademhaling.
Omdat veilig autorijden juist vraagt dat je aandacht naar buiten gaat, zijn we gaan oefenen met iets heel praktisch. Praktische controle werkt sowieso beter dan mentale controle. We gingen ver door de bochten kijken. Geen drie of vier meter voor de auto.
Maar minstens drie of vierhonderd meter vooruit.
Zijn aandacht werd verlegd. Hij hield zich met het rijden zelf bezig nu. De angst nam af, maar er bleef wel iets anders over. Hij vond het wel erg spannend zoals hij zei.
Ik vroeg hem: ‘voelt deze spanning hetzelfde als je eerdere angst?’
‘Nee, dat niet,’ zei hij. ‘Maar het voelt wel spannend.’
Dat was een belangrijk moment.
Ik legde hem uit dat wanneer je iets doet wat je spannend vindt, je lichaam adrenaline aanmaakt. Het hart klopt wat sneller, je voelt meer energie, je staat als het ware ‘’aan”.
Maar adrenaline is geen vijand. Je staat op scherp omdat je iets aangaat wat je spannend vindt.
De hypothalamus in je hersenen, stuurt bij stress en of spanning een signaal naar de bijnieren om adrenaline vrij te geven. Het maakt je lichaam alert en dat helpt je ook om veilig te rijden.
Het zet je op scherp, maakt je alerter en actiever. Precies wat je ook nodig hebt in het verkeer.
Het verschil zit in de interpretatie.
Paniek voelt overweldigend en bedreigend.
Adrenaline bij gezonde spanning voelt activerend.
Hij begon dat verschil langzaam te merken en kon wel voelen dat het anders is dan paniek.
Gezonde spanning kunnen loskoppelen van paniek, is een opening in de vicieuze cirkel.
Van angst voor de angst, naar het herkennen van een lichaam dat simpelweg zegt:
‘Ik ben er klaar voor. Laten we gaan.’
Herken je dit? Dat je schrikt van je eigen lichamelijke reactie tijdens het rijden? Weet dan dat spanning zeker niet altijd een signaal van gevaar is. Vele onder ons zoeken zelfs vaak een adrenaline activiteit, het lichaam kan dat aan.