Als rijangstcoach zie ik dagelijks hoe ‘aandacht’ werkt in het verkeer. Want waar je aandacht naartoe gaat, bepaalt hoe je je voelt, hoe je reageert en vooral hoe veilig je rijdt. Toch realiseren veel mensen met rijangst zich niet dat hun aandacht vaak op precies de verkeerde plek staat.
Drie categorieën
Als mens zijn er grofweg drie gebieden waarop je aandacht gericht kan zijn:
- De omgeving: wat je ziet, hoort, ruikt. De informatie die je zintuigen binnenkrijgen.
- Jezelf: je gedachten, emoties en lichamelijke sensaties.
- Je taak: wat je aan het doen bent: je werk, je hobby, maar ook je verkeerstaak.
Het verkeerstakenproces bestaat uit: 1.waarnemen (wat er feitelijk is) 2.voorspellen 3.evalueren 4.beslissen en 5.handelen.
Bij mensen met rijangst gaat bijna 100% van de aandacht uit naar ‘jezelf’:
- je hart dat sneller klopt
- je ademhaling die hoger zit
- gedachten die door je hoofd schieten
- gevoelens van onveiligheid, twijfel of paniek
Angst schreeuwt om aandacht. Dat is precies zijn functie. Alleen bij niet functionele rijangst is het een vals alarm.
Er is geen feitelijk gevaar op de weg, maar je zenuwstelsel reageert alsof dat wel zo is. Vaak ontstaat dat na een paniekaanval in de auto, bijvoorbeeld op de snelweg. De eerste schrikreactie is enorm. Wanneer je daarna weer op dezelfde plek rijdt, zet je je automatisch schrap. Je lichaam onthoudt die eerdere ervaring en wil voorkomen dat het nog eens gebeurt.
Maar wat gebeurt er dan?
Door de spanning en de focus op signalen van binnen (gedachten, gevoelens, hartslag) ontstaat er minder aandacht voor de buitenwereld. Waardoor elke prikkel uit de omgeving (bijvoorbeeld een auto die je pasbuitenwereld ook nog eens veel harder binnenkomt. Dat bevestigt weer de angst en zo beland je in een vicieuze cirkel.
Waarom aandacht verplaatsen zo’n mooi hulpmiddel is
Tijdens mijn coaching werk ik veel met dit aandachts-systeem. Want als je begrijpt hoe aandacht werkt, kun je het ook weer bijsturen.
Bij rijangst is het doel om je aandacht bewust te verschuiven van binnen naar buiten.
Naar de weg.
Naar je taak.
Naar wat je daadwerkelijk aan het doen bent: autorijden.
Door weer verkeersdeelnemer te worden, bereik je drie belangrijke dingen:
- Afleiding van je gedachten en gevoelens
Je brein kan niet tegelijkertijd volledig intern én extern gefocust zijn. Zodra je naar buiten kijkt, vermindert de spanning van binnen. - Veiligheid
Hoe meer je in het feitelijk moment blijft, hoe beter je kunt anticiperen en hoe veiliger je rijdt. - Zelfvertrouwen
Je ervaart dat het kan, niet omdat de angst weg is, maar omdat jij de regie neemt over waar je aandacht naartoe gaat.
Aandacht is te sturen
Rijangst gaat niet over zwakte of gebrek aan rijvaardigheid. Het gaat over een brein dat even op het verkeerde been is gezet. Door te leren hoe je je aandacht bewust terugbrengt naar buiten, doorbreek je het patroon van angst en bouw je stap voor stap vertrouwen op.
Aandacht is dus een stuurinstrument, letterlijk én figuurlijk.
Ik heb ook over dit onderwerp de nodige aandacht besteed in mijn boek
Weg met weerstand/Rijangst onder controle.